Manja Pach opent tentoonstelling Brieven voor Morgen

Brieven geven intiem beeld van moeilijke tijd

ERMELO – Manja Pach stond aan de wieg van het Herinneringscentrum Kamp Westerbork, Vier weken geleden las ze namen in Westerbork. Gisteren opende ze, onder grote belangstelling, de tentoonstelling Brieven voor Morgen in Museum Het Pakhuis. 

,,Bij het lezen waren het vaak de namen en de leeftijden van de kinderen die er uit sprongen,” vertelt Pach tijdens de opening. ,,Namen van mensenkinderen die nog een heel leven voor zich hadden moeten hebben.” Onder hen ook Eva en Bram Beem, twee hoofdrolspelers in de tentoonstelling. Hun brieven en een poëziealbum liggen in de vitrine. Pach: ,,Brieven, die ze vanuit de onderduik, hier in Ermelo, naar hun ouders, Hartog en Retje Beem in Leeuwarden, schreven.” Het zijn brieven die pas vele jaren na de bevrijding opdoken. ,,Die brieven waren -in tegenstelling tot de kinderen- wèl veilig 'ondergedoken'. Daarmee schemert al door dat er aan het leven van de kinderen een abrupt einde kwam. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zaten er in Nederland meer dan 300.000 mensen ondergedoken. Onder hen bevonden zich 28.000 Joden.

Hartverscheurend

De brieven geven op ontroerende wijze aan hoe onbevangen de kinderen zich aanpasten en hoe ze toch genoten van verjaardagen, Sinterklaasfeest en Kerst; van het zwemmen in het bosbad van Ermelo en van de natuur rondom huize Vredestein. Maar wie de brieven goed observeert, ziet de worsteling van met name Jan, die zich vergiste in de aanhef. ‘Lieve Mam’ moet door Janke Kielstra veranderd zijn in ‘Lieve Oom’. Hoe hartverscheurend is het dat deze jonge kinderen, die hun ouders zo moeten missen, niet kunnen schrijven wat ze willen?

Zoektocht

De tentoonstelling neemt bezoekers mee terug in de tijd. ,,Toch zijn er veel paralellen te trekken met vandaag de dag,” vertelt museumdirecteur Natalie Overkamp. ,,Polarisatie, uitsluiting en discriminatie zijn actuele thema’s.” Brieven voor Morgen vertelt verhalen van hoop en wanhoop, van verlies en strijd. ,,Ontdek hoe de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog ons leert wat te veel mensen ook vandaag nog moeten doormaken,” aldus Overkamp. De brieven die in deze tentoonstelling worden getoond, bieden een intiem en indringend beeld van moed en hoop als eerbetoon aan degenen die het niet overleefden.

Lieve Mien

Roelf Holtrop werd vanwege zijn activiteiten in het verzet gearresteerd en overgebracht naar kamp Vught. Van daaruit schreef hij brieven aan zijn vrouw en kinderen. De Ermelose huisarts probeerde zo mee te denken in het dagelijks leven van zijn gezin en de dokterspraktijk. Over het verblijf in de ‘Bunker’ schreef hij pas later. Contrasten worden zichtbaar en dilemma’s poppen op in de tentoonstelling die gemaakt is in het kader van tachtig jaar bevrijding. Museum Het Pakhuis is geopend van dinsdag tot en met zaterdag van 10.30 tot 16.30 uur.