‘Molen De Koe kan Ermelo in tijden van nood voorzien van meel’

ERMELO – Molen De Koe in Ermelo kan mogelijk een belangrijke rol spelen bij de voedselvoorziening tijdens een langdurige stroomuitval of andere crisissituatie. Dat stelt molenspecialist Gerrit Keunen, die zaterdagmiddag de Ermelose molen bezocht in aanwezigheid van molenaar Esther Brouwer en een delegatie van de Ermelose SGP. Volgens Keunen is de maalcapaciteit van De Koe met een relatief eenvoudige technische aanpassing aanzienlijk te vergroten. Hij pleit ervoor om molens niet alleen als monument te behouden, maar ook als functionerend werktuig voor de toekomst.

Keunen was van 1970 tot eind 2005 molenspecialist bij de toenmalige Rijksdienst voor de Monumentenzorg, tegenwoordig de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Eind jaren zestig stond hij bovendien met zeven andere pioniers aan de basis van het Gilde van Vrijwillige Molenaars. Inmiddels bijna tachtig jaar oud, maakt hij zich nog altijd sterk voor het behoud van werkende molens. ,,Molens moeten als werktuig worden behouden en dus draaien,” is zijn overtuiging. Juist in een tijd waarin de samenleving sterk afhankelijk is van elektriciteit en internationale voedselketens, ziet hij daarin een belangrijke les. Volgens Keunen is Nederland een kwetsbaar land. ,,De helft van ons graan wordt uit het buitenland geïmporteerd.”

Maalcapaciteit

Nederland telt ongeveer 700 molens, waarvan circa 600 windmolens. Toch wordt de potentiële rol van deze historische werktuigen bij noodsituaties volgens Keunen nog onvoldoende benut. Landelijk zijn er naar zijn schatting nog zo’n 200 korenmolens met mechanische koppels maalstenen. Daarvan is ongeveer twee derde direct bedrijfsvaardig. Met relatief beperkte investeringen zouden ook andere molens weer operationeel kunnen worden gemaakt. ,,Zorg dat je het nu gereed hebt’, benadrukt Keunen. Wanneer de stroom uitvalt, om wat voor reden dan ook, kan de mogelijkheid om graan te malen immers van grote betekenis zijn. Hij verwijst daarbij naar historische voorbeelden uit de Tweede Wereldoorlog, toen watermolens tijdelijk grote aantallen mensen van meel voorzagen.

Molen De Koe kan meer

Voor Molen De Koe ziet Keunen concrete mogelijkheden. Door één van de koppels maalstenen te voorzien van een elektrische hulpaandrijving, gevoed door een noodstroomaggregaat, kan de maalcapaciteit volgens zijn berekening aanzienlijk worden vergroot. Hij noemt daarbij een potentiële productie van gemiddeld 300 kilo meel per uur. ,,Dat is in theorie voldoende voor de broodvoorziening van zo’n 50.000 mensen. Genoeg voor Ermelo,” aldus Keunen. De cijfers illustreren volgens hem waarom het verstandig is om nu al na te denken over de inzetbaarheid van molens. De daadwerkelijke productie is uiteraard afhankelijk van onder meer de beschikbaarheid van graan, de technische inrichting, de bedrijfsvoering en de logistiek rond het malen en distribueren van meel.

Elektrische hulpaandrijving

Keunen legt de vraag nadrukkelijk bij de lokale overheid en de samenleving neer. Kan de gemeente zorgdragen voor deze elektrische hulpaandrijving voor de molenstenen? Door de benodigde installatie nu aan te brengen, kan de molen beter worden voorbereid op een situatie waarin reguliere voorzieningen wegvallen. Keunen benadrukt dat traditionele molens niet de volledige Nederlandse meelproductie kunnen overnemen. Wel kunnen ze, in combinatie met voldoende graanvoorraden en een goede logistieke organisatie, een aanvullende rol vervullen wanneer de reguliere voedselvoorziening onder druk staat.

Meer dan folklore

Volgens de expert verdienen molens een andere plaats in het denken over cultureel erfgoed en toekomstbestendigheid. Ze horen niet uitsluitend thuis in het bekende rijtje van klompen, tulpen en molens. Een molen is niet alleen een herkenbaar stukje Nederlandse folklore, maar ook een technisch werktuig dat bij uitval van moderne voorzieningen opnieuw van waarde kan zijn. Het bezoek aan Molen De Koe heeft ook de aanwezige SGP-delegatie aan het denken gezet. SGP-raadslid Pieter Stam onderschrijft het belang van maatschappelijke weerbaarheid en het veiligstellen van de voedselvoorziening tijdens een crisis. ,,Dit bezoek aan Molen De Koe geeft zeker aanleiding tot nadenken over mogelijk te nemen stappen.”