Gestolen Witteveenbijbel weer terug

Omslag geschonden maar inhoud compleet

ERMELO - Vanmiddag is de gestolen Witteveenbijbel weer teruggebracht naar de Zendingskerk. De plek waar deze bijbel hoort en waar deze in 1871 aan dominee Hermanus Willem Witteveen werd geschonken. Oud-Ermeloër Leo van Dijk kocht de bijbel via Marktplaats en bracht deze naar Ermelo.

Het was vanmiddag best wel een spannend moment voor de leden van de Zendingskerk, want hoe zou de Witteveenbijbel eruit zien? Er was al weken over gesproken, maar niemand had de bijbel sinds de diefstal eind vorig jaar meer gezien. En met de wetenschap dat de bijbel enigszins was aangepast, nam de spanning toe. Toen het echtpaar Leo en Jansje van Dijk uit Eibergen met een groot pakket de Zendingskerk binnen kwam lopen, kon het voor velen niet snel genoeg gaan. Toch moesten er nog wat dingen worden gezegd. Voorzitter van de Kerkenraad, Arend Aalbers verhaalde de geschiedenis tot aan het eerste contact in juni met Van Dijk. Daarna vertelde Van Dijk van de gebeurtenissen die leidden tot de aankoop van de bijbel. ,,Rond 1 mei vond ik de Witteveenbijbel op Marktplaats, er werd een bedrag gevraagd van 750 euro. Ik nam direct contact op met de verkoper, Ben Vroomen uit Maasmechelen en heb hem gevraagd of het een gestolen exemplaar betrof. De man schrok en vertelde dat hij de bijbel te goeder trouw had gekocht bij Biblia Neerlandica in Antwerpen. Vroomen had de bijbel gekocht om van de omslag een receptieboek te maken voor het huwelijk van zijn dochter. Het binnenwerk was in tact en hij liet deze opnieuw inbinden. Dit gebeurde door boekbinder Jan den Biesen, een gewezen monnik van het klooster Benedictusberg bij Vaals. Deze maakte er een nieuwe omslag om van eikenhout uit de bossen van Mamelis.’’

Inhoud compleet

De aanwezigen luisteren met ingehouden adem. Van Dijk: ,,Ik had van begin af aan aangegeven dat ik de bijbel wilde teruggeven aan de kerk en dat vond Vroomen dusdanig sympathiek dat hij de bijbel aan mij wilde verkopen. We hebben onderhandeld over de prijs en vervolgens vond de overdracht plaats in hotel Oosterhout bij Breda.’’ In tussentijd bleek Fred van Bruxvoort, penningmeester van de Zendingsstichting, ook al contact met Vroomen te hebben gehad, hij wilde namelijk de naam van de potentiële koper weten om te voorkomen dat de bijbel weer uit het zicht zou verdwijnen. In het kader van de privacy wilde de verkoper die naam niet noemen, maar na wat aandringen kreeg Van Bruxvoort de naam van Van Dijk. Contact werd gelegd waarbij de stichting te horen kreeg dat Van Dijk al direct van plan was om de bijbel naar Ermelo terug te brengen. ,,En nu is hij hier weer terug,’’ aldus Van Dijk. ,,Een geschonden boek. Maar, Witteveen zou dit geen probleem hebben gevonden, het ging hem immers om de inhoud en niet om het uiterlijk.’’ Hoe kwam de bijbel na de diefstal nu terecht bij de bijbelwinkel in Antwerpen? ,,De eigenaar van de winkel had de bijbel van een Noordafrikaanse man, Frans genaamd, gekocht,’’ vertelt Van Dijk. ,,De overdracht had plaatsgevonden op een parkeerterrein. De eigenaar vond dit achteraf toch ook wel wat naïef,’’ lacht Van Dijk. Vervolgens wordt de Witteveenbijbel, met enig ceremonieel, door Aalbers weer op de standaard voor in de kerk gelegd. De plek waar het de afgelopen jaren elke zondag gelegen heeft. ,,Toevallig ben ik zondag ook ouderling van dienst,’’ vertelt Aalbers, ,,en kan ik mooi het verhaal van de bijbel nog eens vertellen.’’

Drie keer is scheepsrecht

Het is overigens de derde keer dat de monumentale bijbel teruggebracht moest worden naar de Zendingskerk. ,,De bijbel lag altijd op de kansel van de Oude Kerk,’’ vertelt Luuk Buddingh, voorzitter van het stichtingsbestuur Zendingskerk. ,,In de jaren negentig ontdekte Jaap van Seventer de bijbel daar en is deze geruild voor de bijbel die bij ons op de kansel lag.’’ De bijbel werd door mevrouw van Halteren, die de erfenis van Witteveen mocht beheren, aan de Oude Kerk geschonken. Maar dat was in de loop der jaren iedereen ontgaan. ,,De tweede keer dat de bijbel teruggebracht werd, was in 1992. De bijbel was uit de kerk gestolen, maar werd de volgende dag al op het Waterlooplein in Amsterdam ontdekt. En dan nu de derde keer. Hopen dat drie keer scheepsrecht is.’’ Het stichtingsbestuur heeft uiteraard nog bij de verkoper gevraagd om de originele omslag terug te krijgen. ,,We wilden dan voor zijn dochter een andere bijbel kopen en daar het receptieboek van maken, maar daar was niet over te praten. Zijn dochter mocht ook niets van het hele verhaal weten. Nu niet, nooit niet,’’ vertelt Van Bruxvoort. De bestuursleden weten nog niet of ze de bijbel weer laten restaureren. ,,Als het aan ons ligt, direct,’’ reageert de penningmeester. Ook voorzitter Buddingh wil niets liever. ,,Maar, daar gaan wij niet alleen over. De gemeenteleden mogen er ook wat van vinden. We zullen het wel zien.’’