Gerhard Fockens en Huis van Barmhartigheid

Lezing Oudheidkundige Vereniging Ermeloo

ERMELO - Maandag 17 november organiseert de Oudheidkundige Vereniging Ermeloo weer een lezing. Zoals gewend van de OVE zijn het altijd interessante lezingen die vaak een andere kijk geven op de geschiedenis van Ermelo of de zorg. Professor Mart van Lieburg houdt een lezing over de relatie tussen het Huis van Barmhartigheid en de oprichting van Veldwijk.

Professor dr. Mart J. van Lieburg is hoogleraar medische geschiedenis van het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam en Universitair Medisch Centrum Groningen, maar ook bibliothecaris van de KNMG, houdt een lezing over 150 jaar Huis van Barmhartigheid. Van Lieburg zal stilstaan bij de geschiedenis van deze eerste Ermelose zorginstelling en via dit Huis van Barmhartigheid aandacht besteden aan de ontstaansgeschiedenis van Veldwijk. Voordat Veldwijk werd opgericht werd er al in 1863 door professor Lindeboom gezegd dat zijn aandacht werd gevestigd op de nood der krankzinnigen. Uiteindelijk resulteerde dit in 1884 in de oprichting van de Vereniging tot Christelijke Verzorging van Krankzinnigen, waarvan in 1886 Veldwijk het eerste gesticht werd. De ontwikkeling van de zorg op de Noordwest Veluwe wordt door Van Lieburg belicht aan de hand van de levensloop van Gerhard Fockens.

Observator Sterrenwacht Utrecht

Gerhard Fockens werd geboren op 11 december 1810 als zoon van de bekende predikant Lucas Fockens, voorman van de rechtzinnige groepering 'it Frysk Réveil'. Dominee Fockens was een neef van dominee Hendrik de Cock maar hij ging niet mee met de Afscheiding. Zoon Gerhard was hoogbegaafd en ging al op zijn dertiende studeren aan de universiteit te Utrecht. Koning Willem I schonk hem persoonlijk een studiebeurs van 150 gulden per jaar. Op 18 januari 1830 ontving Fockens een Gouden medaille toegekend door de faculteit van wis- en en natuurkunde te Utrecht voor zijn 'sterrekundige verhandeling over het bepalen der breedte zoo te land als ter zee'. Als eenentwintig jarige was Fockens al kandidaat in de theologie, de letteren, de wis- en natuurkunde. In februari 1834 ontving hij nog een Gouden medaille, een ereprijs toegekend door de faculteit der Wis- en Natuurkunde te Leiden voor zijn zijn prijsverhandeling over een sterrenkundige vraag.

In maart 1834 werd Fockens aangesteld als observator aan de Sterrenwacht op de Smeetoren te Utrecht. Het ging echter niet zo goed met hem en hij ging steeds vreemder gedrag vertonen. In mei 1839 werd hij onder curatele gesteld en opgenomen in het Gesticht voor Krankzinnigen te Utrecht met als diagnose Schizofrenie. Daarna volgde in september 1849 opname in het Oude en Nieuwe Gasthuis te Zutphen. In 1850 ging hij met ontslag naar Friesland waar zijn vader net was overleden. In 1866 werd Fockens opgenomen in het Huis van Barmhartigheid van dominee Witteveen. Witteveen was een persoonlijke vriend van dominee Fockens. De curatele van Fockens werd in 1867 opgeheven. Naast Gerhard werd ook zijn ongetrouwde zus Henriëtte Fockens in Ermelo opgenomen. Gerhard Fockens overleed na enkele jaren op 22 februari 1870 en werd begraven op de gemeentelijke begraafplaats van Ermelo. Zus Henriëtte Fockens ligt begraven op het Zendingskerkhof.

Biografie

'Gerhard Regnier Fockens, observator aan de Sterrenwacht te Utrecht' staat er op zijn grafsteen op de oude begraafplaats De Kruiskamp aan de Putterweg. De relatie tussen het Huis van Barmhartigheid en de oprichting van Veldwijk zal professor van Lieburg uitleggen aan de hand van de biografie van deze Fockens. Aanvang 19.30 uur (zaal is om 18.45 uur open), Immanuëlkerk, Stationsstraat 137 te Ermelo.