Romeins lakprofiel te zien in gloednieuwe expositie

Tweeduizend jaar oude kamp onthult sporen van expeditie buiten Romeinse Rijk

ERMELO — Op de heide bij Leuvenum (Ermelo) zijn onlangs de contouren blootgelegd van een tijdelijk Romeins legerkamp dat bijna tweeduizend jaar geleden ruim vijfduizend soldaten kon huisvesten. Uit dat kamp komt een uniek lakprofiel van een spitsgracht dat nu tentoon is gesteld in Museum Het Pakhuis in Ermelo. Archeoloog Mark Driessen spreekt van een zeldzame vondst: een scherp uitgesneden spitsgracht waarvan een nauwkeurige afdruk van de bodemlagen is gemaakt, die het verdedigingssysteem zichtbaar maakt. Deze werd vanmiddag onder grote belangstelling onthuld.

Het kamp op de Ermelosche Heide beslaat ongeveer negen hectare en dateert vermoedelijk uit de tweede eeuw na Christus. Het is een van twee marskampen in Ermelo. Dat wijst erop dat Romeinse troepen hier niet toevallig passeerden, maar doelbewust opereerden ver ten noorden van de rijksgrens, de Limes.

‘Zo scherp had ik het nog nooit gezien’

Tijdens opgravingen in september kwam een vrijwel intacte spitsgracht tevoorschijn — een V-vormige greppel bedoeld om aanvallers te hinderen. „De spitsgracht was zo scherp, zo had ik het nog nooit gezien,” zegt archeoloog Mark Driessen van de Universiteit Leiden. „Onderaan zat duidelijk een ‘enkelbreker’. Alles was erop gericht de vijand tegen te houden.” Om de structuur te bewaren maakte Driessen ter plekke een lakprofiel. ,,Je prepareert een doek met een lijmmengsel waarmee de wand wordt gefixeerd.” Helaas moest hij dit doen onder slechte weersomstandigheden. „Het regende enorm en alles was kleddernat. Ik was daardoor oprecht verrast toen ik het eindresultaat zag.” Het profiel werd vervolgens gerestaureerd door vrijwilligers van Het Pakhuis, onder begeleiding van Jan Willem de Kort van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. „Het is waanzinnig geworden,” aldus Driessen bij de onthulling.

Samenwerking

,,Misschien is samenwerking hierbij wel het sleutelwoord,” reageert Natalie Overkamp, directeur van Museum Het Pakhuis. ,,Samenwerking was de rode draad binnen het Romeinse legioen, maar ook nu, bij de opgravingen is het mooi hoe studenten, docenten en verschillende organisaties samenwerken. En uiteindelijk mogen we daar als museum dan ook ons stukje aan bijdragen.” Tijdens de opening werd dit onderstreept door wethouder Ronald van Veen. Trots is hij op het Romeinse verhaal binnen de gemeentegrenzen. ,,En dat we daar nu een unieke afdruk van een spitsgracht bij hebben is toch prachtig!”

Broodovens

Binnen de omwalling troffen archeologen overigens nog een aantal sporen aan die duidden op Romeinse broodovens. Verkleuringen in het zand markeren plekken waar meerdere ovens hebben gestaan — aanwijzingen dat het kamp langer dan enkele dagen in gebruik was. De ligging blijft voor iedereen de grootste vraag. Het kamp ligt ruim veertig kilometer boven de grens van het Romeinse Rijk. Volgens Driessen zijn meerdere verklaringen mogelijk. Training, verkenning van nieuw gebied of het zoeken naar grondstoffen. „De Romeinen hadden een enorme behoefte aan metaal. Kijk maar naar hun uitrusting. Misschien zochten ze hier ijzer.” De spitsgracht toont in elk geval dat de grens van het Romeinse Rijk minder hard was dan lang werd gedacht — en dat de Veluwe tijdelijk deel uitmaakte van een militair landschap. ,,Wat dat betreft is er niets veranderd. Defensie is nog steeds aanwezig,” besluit Overkamp. De spitsgracht is onderdeel van de nieuwe expositie ‘Grenzen van Vertrouwen’, te zien in Museum Het Pakhuis.

• Vorige
• Volgende