Horror-wespenseizoen of horrorberichtgeving?

Angst verkoopt, maar tegen welke prijs?

ERMELO – Het is weer zover: zodra de lente op gang komt, stromen redacties vol met persberichten die waarschuwen voor een ‘extreem wespenseizoen’. Koppen over oprukkende insectenplagen en toenemende overlast duiken vervolgens razendsnel op in landelijke en lokale media. Maar wie beter kijkt, ziet een terugkerend patroon van overdreven claims, halve waarheden en soms ronduit onjuiste informatie — vaak afkomstig van partijen met een commercieel belang.

Volgens de Wespenstichting is het zogenoemde ‘horror-persberichtenseizoen’ inmiddels een jaarlijks fenomeen. Tussen maart en augustus verspreiden ongediertebestrijders en bijbehorende platforms berichten die angst aanwakkeren en tegelijkertijd hun eigen diensten onder de aandacht brengen. In de week van 8 april verschenen al berichten over een mogelijk ‘horror-wespenseizoen’, gebaseerd op één persbericht dat door meerdere media vrijwel letterlijk werd overgenomen. Dat roept vragen op over de rol van redacties. Hoe kritisch wordt de herkomst van dergelijke informatie nog gewogen? De praktijk is weerbarstig: onder tijdsdruk en met krimpende redacties wordt een kant-en-klaar persbericht al snel gezien als bruikbaar nieuws. Maar daarmee vervaagt de grens tussen journalistiek en marketing. Zeker wanneer de afzender direct financieel voordeel heeft bij een toename van angst — bijvoorbeeld doordat meer mensen geneigd zijn een verdelger in te schakelen.

Twijfelachtige claims

Een veelgehoorde bewering in deze berichten is dat zachte winters leiden tot een explosie van wespen. Dat klinkt logisch, maar klopt volgens deskundigen niet zonder meer. Jonge koninginnen — cruciaal voor nieuwe nesten — hebben juist baat bij een koude winter, omdat die hun overlevingskansen kan vergroten door natuurlijke selectie en minder verstoring. Het probleem is niet alleen dat zulke claims ongenuanceerd zijn, maar dat ze zelden worden geverifieerd voordat ze gepubliceerd worden. Daarmee ontstaat een keten van misinformatie: één persbericht leidt tot tientallen artikelen, die op hun beurt het beeld verder versterken.

Gebrek aan kennis of belangenverstrengeling?

Dat ongediertebestrijders niet altijd diepgaande kennis hebben van specifieke soorten is op zichzelf niet verrassend. Hun opleidingen zijn breed en richten zich op uiteenlopende plagen. Maar dat gebrek aan nuance wordt problematisch wanneer het gecombineerd wordt met een commercieel belang. De vraag die journalisten zich zouden moeten stellen is simpel: wie heeft er baat bij deze boodschap? Als een bedrijf waarschuwt voor een groeiend probleem waarvoor het zelf de oplossing verkoopt, is extra scepsis geen luxe maar noodzaak.

De vergeten rol van wespen

Wat in de berichtgeving vaak onderbelicht blijft, is de ecologische waarde van wespen. Ze spelen een rol in bestuiving, houden populaties van andere insecten in toom en fungeren zelf als voedselbron in het ecosysteem. Zonder wespen zou de balans in de natuur zichtbaar verschuiven — met mogelijk meer overlast van vliegen en muggen tot gevolg. Door ze consequent als ‘plaag’ te framen, ontstaat een eenzijdig beeld dat niet strookt met de werkelijkheid. Het voedt bovendien een reflex om direct te bestrijden, in plaats van eerst te kijken naar samenleven en preventie.

Journalistieke verantwoordelijkheid

De kern van het probleem ligt uiteindelijk bij de journalistiek zelf. Persberichten zijn geen neutrale informatiebronnen, maar communicatiemiddelen met een doel. Dat vraagt om controle, context en wederhoor. Een minimale check — bijvoorbeeld bij onafhankelijke experts, entomologen of natuurorganisaties — kan al voorkomen dat onjuiste informatie zich verspreidt. In een tijd waarin vertrouwen in media onder druk staat, is dat geen detail, maar een kerntaak.

Angst verkoopt

De jaarlijkse golf aan ‘horror’-koppen zegt misschien minder over wespen dan over het medialandschap. Angst blijkt een effectief verkoopmiddel — voor zowel bedrijven als nieuwsplatforms. Maar de prijs is hoog: een publiek dat wordt misleid, een natuurbeeld dat scheef groeit en een journalistiek die haar controlerende functie uit handen geeft. De lente is begonnen. De wespen komen eraan — zoals ieder jaar. De vraag is vooral: volgt de journalistiek opnieuw dezelfde reflex, of wordt dit het seizoen waarin persberichten weer gewoon gecontroleerd worden voordat ze nieuws worden?

• Vorige
• Volgende