Van contant geld naar digitaal betalen

Hoe ons geldgebruik veranderde

ERMELO/ REGIO - Een brood afrekenen, een rekening betalen of geld overmaken voor een cadeau: we doen het bijna zonder erbij na te denken. Toch ziet betalen er anders uit dan enkele tientallen jaren geleden. Waar vroeger een portemonnee met munten en bankbiljetten nodig was, volstaat tegenwoordig vaak een betaalpas of telefoon. Achter dat dagelijkse gemak schuilt een ontwikkeling waarin geld steeds minder zichtbaar is geworden.

Munten en bankbiljetten maken een betaling tastbaar. Je geeft geld aan de verkoper en ontvangt eventueel wisselgeld. Daarvoor hoef je geen bankapp te openen of een betaalterminal te gebruiken. Ook kun je direct zien hoeveel geld er nog in je portemonnee zit.

Dat tastbare karakter is voor sommige mensen prettig bij het bewaken van hun uitgaven. Wie een vast bedrag meeneemt naar de markt, merkt vanzelf wanneer het opraakt. Contant geld blijft bovendien belangrijk voor mensen die moeite hebben met digitaal betalen. De Nederlandsche Bank benadrukt daarom het belang van de mogelijkheid om contant te kunnen blijven afrekenen.

Van portemonnee naar bankrekening

Met geld op een bankrekening hoeft niet iedere betaling gepaard te gaan met het overhandigen van munten of biljetten. Bij een overschrijving verandert het saldo van de betaler en de ontvanger. Dat noemen we giraal betalen. Het geld is zichtbaar als een bedrag op de rekening, in plaats van als een stapeltje bankbiljetten. Ook de manier waarop we zo'n overschrijving regelen, is veranderd. Een papieren opdracht aan de bank heeft voor veel mensen plaatsgemaakt voor internetbankieren. Salaris ontvangen, vaste lasten betalen en geld naar familie overmaken gebeurt daardoor grotendeels zonder een bezoek aan een bankkantoor. Het rekeningoverzicht laat zien welke bedragen zijn binnengekomen en uitgegeven.

De betaalpas verandert het winkelbezoek

De betaalpas bracht giraal betalen naar de winkelkassa. De klant hoefde voor een aankoop niet eerst voldoende contant geld op te nemen. Vervolgens maakte contactloos betalen het mogelijk om een betaling te starten door een pas bij de terminal te houden. Ook een geschikte telefoon of smartwatch kan daarvoor worden gebruikt. Bij een lunch, boodschappen of een bezoek aan een winkel is betalen daarmee vaak een korte handeling geworden. De vorm verandert, maar een betaling in euro's blijft een betaling in euro's. Een telefoon is in dit geval het hulpmiddel waarmee je betaalt, geen nieuwe muntsoort. Dat onderscheid helpt om verschillende digitale ontwikkelingen uit elkaar te houden.

Digitale waarde is niet altijd hetzelfde als geld op de bank

Naast digitaal bankieren ontstonden cryptovaluta, zoals bitcoin en ether. Ether hoort bij het Ethereum-netwerk en verschilt van een eurosaldo op een bankrekening. Wie de Ethereum koers bekijkt, ziet hoeveel euro de cryptovaluta op dat moment waard is. Die waarde kan sterk schommelen. Een koersoverzicht is daarom geen voorspelling of garantie. Deze ontwikkeling hoort bij het bredere verhaal over digitale waarde, maar staat los van een gewone pinbetaling in euro's.

Verschillende betaalvormen blijven naast elkaar bestaan

Nieuwe mogelijkheden betekenen niet dat iedereen op dezelfde manier gaat betalen. De ene persoon gebruikt het liefst een telefoon, terwijl een ander kiest voor een betaalpas of contant geld. Gemak, overzicht en toegankelijkheid spelen daarbij een rol. Ook de situatie telt mee: thuis een rekening voldoen is iets anders dan een kleine aankoop onderweg. De ontwikkeling van betalen draait daardoor om meer dan techniek. Mensen moeten begrijpen wat ze gebruiken en erop kunnen vertrouwen dat een betaling goed wordt verwerkt. Van een munt in de hand tot een bedrag in een bankapp blijft de dagelijkse vraag herkenbaar: hoe betaal je eenvoudig en houd je grip op je geld?

• Volgende