‘Eerst afwachten voordat we gaan programmeren voor 2027’

ERMELO – Het bestuur van Theater Dialoog Ermelo, formeel  Stichting Culturele Dialoog Ermelo,  heeft  25 jaar lang met een groep vrijwilligers het theaterprogramma in Ermelo samengesteld. Zo’n dertig professionele voorstellingen per jaar geboekt, gepromoot en begeleidt door mensen die daar geen salaris voor krijgen. Maar vanaf 2027 moeten de vrijwilligers van Theater Dialoog Ermelo hun belangrijkste taak uit handen geven.

De gemeente wil de programmering onderbrengen bij Interactie Sport- en Cultuurbedrijf. De vrijwilligersorganisatie mag adviseren, maar zelf voorstellingen boeken en promoten is er volgens de huidige plannen niet meer bij. En dus stelt Theater Dialoog Ermelo een ongemakkelijke vraag: waarom wordt een organisatie die al 25 jaar functioneert, zonder dat er klachten zijn over de programmering, op deze manier buitenspel gezet? Voorzitter Joop Witteveen is er zichtbaar teleurgesteld over. Niet omdat de stichting tegen verandering is, benadrukt hij, maar omdat volgens hem een oplossing wordt gezocht voor een probleem dat er niet is. ,,De gemeente zegt dat ze één aanspreekpunt willen voor een goede programmering. Maar onze programmering is goed. We hebben daarover nooit klachten gehad."

Eén aanspreekpunt

Het college van burgemeester en wethouders heeft besloten dat Interactie vanaf 2027 de regie krijgt over de theaterzaal in het Huis van Ermelo. Daarvoor is jaarlijks 130.009 euro beschikbaar. Het lijkt op het eerste gezicht een organisatorische verandering. Maar voor Theater Dialoog Ermelo gaat het veel verder. De vijftien vrijwilligers die nu betrokken zijn bij de programmering, verdwijnen grotendeels uit beeld. Het bestuur kiest en boekt nu de voorstellingen, in overleg met de vrijwilligers. Daarna worden marketing, publiciteit, posters, communicatie en de financiële afhandeling geregeld. Ook de ontvangst van bezoekers wordt door vrijwilligers verzorgd. Dat hele bouwwerk dreigt te verdwijnen. ,,Als het aan de gemeente ligt, doet Interactie alles en doen wij niets meer", zegt Witteveen. ,,Dan zijn wij een advies- en trainingsstichting geworden." En dat is volgens hem geen houdbare situatie. ,,Wij moeten Interactie dan adviseren en trainen in hoe je een theater programmeert. Maar dat kun je bij wijze van spreken ook wel met z'n tweeën. En daarmee graaf je uiteindelijk je eigen graf. Want op een gegeven moment zegt men: bedankt voor het advies, we kunnen het zelf."

‘Cement van de samenleving’

Juist de behandeling van de vrijwilligers steekt de stichting. Nog maar enkele maanden geleden werden vrijwilligers door de gemeente uitgebreid in het zonnetje gezet. Tijdens een vrijwilligersdag werden op het Raadhuisplein hartjes getekend en werd benadrukt dat vrijwilligers het cement van de samenleving zijn. ,,Dat vonden wij mooi om te horen", zegt Witteveen. ,,Maar in ons stukje van de samenleving geldt dat blijkbaar niet. Hier wordt dat cement er juist uitgehaald." De vijftien vrijwilligers van Theater Dialoog Ermelo  doen hun werk al jaren met enthousiasme. ,,Met name die gastvrouwen en gastheren zijn enorm betrokken. Sommigen doen dit al jaren en hebben er nog steeds ontzettend veel plezier in." Dat vrijwilligerswerk straks grotendeels wordt vervangen door professionele inzet, roept volgens de stichting bovendien vragen op over de gemeentelijke prioriteiten. Want Ermelo moet op dit beleidsterrein juist fors bezuinigen. In een eerdere versie van de gemeentelijke opdracht stond naast het budget van 130.009 euro ook nog 61.000 euro gereserveerd voor een betaalde kracht. Dat bedrag ontbreekt in de definitieve subsidiebeschikking. Tegelijkertijd werft Interactie inmiddels wel een parttime coördinator theater en programmering.

Geen bezwaar tegen professionalisering

De stichting wil voorkomen dat het conflict wordt neergezet als vrijwilligers tegen professionals. ,,Dat is helemaal niet onze boodschap", zegt Witteveen. ,,Als er een professional komt die met ons wil samenwerken en vertrouwen heeft in onze kennis en ervaring, dan kan dat prima werken." Maar daar zit volgens hem precies het probleem. ,,Als de samenwerking vanuit wantrouwen gebeurt, vanuit het idee: wij weten hoe het moet en als wij het doen gaat het goed, dan werkt het niet." Een voorstelling programmeren is volgens Witteveen bovendien iets anders dan simpelweg een product inkopen. ,,Je moet soms snel kunnen schakelen. Een voorstelling kan ineens uitverkocht zijn, of een artiest staat al in een theater in de buurt. Dan moet je direct kunnen handelen. Als daar steeds overleg tussen twee organisaties voor nodig is, wordt dat ingewikkeld." Daarbij is het belangrijk, zelfs noodzakelijk dat er een persoonlijke relatie is tuss en de programmeur en de Impresariaten en managementbureaus. ,,Dat ze weten waar hun artiesten komen te spelen en wat daar de mogelijk- en onmogelijkheden zijn. Dan kunnen ze ook meedenken in de programmering in de zin van ‘die artiest kan niet, maar ik heb wel ...voor jullie’.’’

Samenwerking kan best

Theater Dialoog heeft daarom een alternatief voorgesteld: laat de gemeente bepalen wat zij inhoudelijk met het theaterbeleid wil bereiken en laat Interactie het formele aanspreekpunt zijn. Maar laat de bestaande vrijwilligers hun kennis en ervaring inzetten voor de daadwerkelijke programmering. ,,Dat kan prima samen", vindt Witteveen. ,,Maar dat zie ik nergens terug." Ook de belangrijke vraag waarom het anders moet, wordt niet beantwoord. Want welk probleem wordt met deze ingreep opgelost? De stichting heeft de gemeenteraad inmiddels per brief geïnformeerd. Op 14 oktober wordt de raad over het collegebesluit geïnformeerd. Daarmee ligt de kwestie nu nadrukkelijk op het bord van de gemeenteraad.

Ander scenario

Ondertussen ontstaat een merkwaardige situatie. Theater Dialoog zou eigenlijk al bezig moeten zijn met het theaterseizoen 2027-2028. Voorstellingen moeten immers ruim van tevoren worden vastgelegd. Maar dat gebeurt nu niet. ,,We moeten eigenlijk volop aan het programmeren zijn", zegt Witteveen. ,,Maar we stellen dat uit. Eerst willen we weten waar we aan toe zijn." De stichting trekt de stekker er voorlopig nog niet uit. ,,We willen kijken wat er overblijft. We accepteren deze verandering  vooralsnog niet." Ook kijkt de stichting naar een ander scenario, bijvoorbeeld externe financiering. Mogelijk kan Theater Dialoog buiten de gemeentelijke subsidiestroom om voorstellingen blijven programmeren, naast Interactie. Maar Witteveen is ook realistisch en houdt wel rekening met een scenario waarin het jubileumseizoen tevens het laatste seizoen van de organisatie in haar huidige vorm wordt. ,,Na 25 jaar wil je niet zomaar stoppen. Maar als wij niet meer mogen doen waarvoor we ooit zijn opgericht, wat blijft er dan nog over?" En daarmee ligt er een bredere vraag op tafel dan alleen die over de programmering van het Huis van Ermelo. Wat is een vrijwilliger waard als een organisatie goed functioneert, maar de gemeente besluit dat hetzelfde werk voortaan door een betaalde kracht moet worden gedaan? Dat is de vraag waar de gemeenteraad zich op 14 oktober niet alleen organisatorisch, maar ook politiek over zal moeten buigen.

• Volgende