Controle op zorgpersoneel blijkt kwetsbaar

ERMELO – Zorgmedewerker R. el H. werkte maandenlang als begeleider in de gehandicaptenzorg met een vervalst MBO-diploma. De zaak roept niet alleen vragen op over zijn handelen, maar vooral over de controlemechanismen binnen de zorgsector. Hoe kon iemand zonder aantoonbare opleiding worden toegelaten tot de zorg voor een van de meest kwetsbare groepen van Nederland?

De zaak kwam aan het licht bij zorgorganisatie 's Heeren Loo in Ermelo. Nadat persoonlijke bezittingen van een cliënt verdwenen, besloot de instelling alle diploma's en Verklaringen Omtrent het Gedrag (VOG) van medewerkers en zelfstandigen opnieuw te controleren. Daarbij bleek dat een door zzp'er El H. overgelegd MBO-diploma niet alleen onvolledig was, maar volledig verzonnen.

Diploma bestond niet

El H. meldde zich in maart 2024 via bemiddelingsbureau MK Flex aan voor werk in de gehandicaptenzorg. Hij leverde een diploma aan waarop stond dat hij in 2002 de opleiding Sociaal Pedagogisch Werker niveau 4 aan het voormalige ID College in Leiden had afgerond. Met dat document kon hij ruim twee maanden aan de slag bij 's Heeren Loo. Pas tijdens de interne controle ontdekte de zorginstelling dat de handtekening op het diploma ontbrak. Navraag bij de onderwijsinstelling en de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) wees uit dat het diploma nooit was afgegeven. De organisatie deed daarop aangifte wegens diplomafraude.

Meer vragen dan antwoorden

Voor de rechtbank stelde El H. dat hij zelf slachtoffer was van misleiding. Rond 2001 zou hij via kennissen een particuliere zorgopleiding hebben gevolgd. Hij betaalde contant, volgde enkele weken les op wisselende locaties en ontving daarna een document per post. Volgens hem dacht hij jarenlang dat dit een geldig certificaat was. Tijdens de zitting kon hij zich nauwelijks details herinneren. Eerst sprak hij over een opleiding van zes maanden, later over zes of zeven weken. Hij wist niet meer wie de docent was, waar de lessen plaatsvonden of hoeveel hij had betaald. Ook had hij geen betalingsbewijzen of andere documenten. Opvallend is bovendien dat hij nooit stage had gelopen, terwijl een MBO-opleiding op niveau 4 normaal gesproken meerdere jaren duurt en een omvangrijke beroepspraktijkvorming kent. De rechtbank veroordeelde hem uiteindelijk tot een taakstraf van 110 uur. Een voorwaardelijke gevangenisstraf, zoals het Openbaar Ministerie had geëist, bleef achterwege. De rechter hield er rekening mee dat El H. inmiddels een officieel traject was gestart om zijn praktijkervaring te laten erkennen.

Kwetsbaarheid

De rechtbank concludeerde dat hij had moeten begrijpen dat het document geen legitiem diploma kon zijn. De zaak legt een bredere kwetsbaarheid bloot. Dat een vervalst diploma pas maanden later tijdens een interne controle wordt ontdekt, roept vragen op over de toelatingsprocedures voor extern zorgpersoneel. Zeker omdat El H. via een bemiddelingsbureau werd ingezet. 's Heeren Loo maakte in 2024 al bekend alle ongeveer duizend zzp'ers persoonlijk te controleren door hen in te laten loggen in het diplomaregister van DUO. Medewerkers die weigerden mee te werken, verloren direct hun opdracht. De aanleiding was niet deze individuele zaak alleen. Al eerder waren signalen binnengekomen over mogelijke diplomafraude in de zorg.

Geen incident

Uit onderzoek van inspectiediensten en politie bleek in 2025 dat honderden zorgmedewerkers zonder geldig diploma of zonder geldige VOG werkzaam waren geweest binnen verschillende zorgorganisaties. Bestuurders van 's Heeren Loo maakten destijds bekend dat alleen hun organisatie in 2024 al 26 keer aangifte had gedaan van vermoedelijke diplomafraude. Dat wijst op een structureel probleem waarin vervalste diploma's, personeelstekorten en de inzet van zelfstandigen elkaar raken.

Personeelstekort vergroot spanningsveld

Tegelijkertijd kiest dezelfde zorgorganisatie er bewust voor om ook mensen zonder zorgdiploma aan te nemen via speciale leer-werktrajecten. Zij-instromers mogen onder begeleiding werken terwijl zij een opleiding volgen of praktijkervaring laten erkennen. Volgens de organisatie is dat noodzakelijk om het grote personeelstekort op te vangen. Dat beleid is legaal en verschilt fundamenteel van diplomafraude: medewerkers werken openlijk zonder diploma en volgen een erkend opleidingstraject. Toch ontstaat hierdoor een ingewikkeld spanningsveld. Enerzijds probeert de sector de kwaliteit van zorg te waarborgen, anderzijds wordt de toegang tot het beroep verruimd vanwege de arbeidsmarktproblemen. Juist daarom is een waterdichte controle op diploma's essentieel.

De grotere vraag

De zaak draait uiteindelijk niet alleen om één vervalst diploma. Zij legt vooral bloot hoe afhankelijk zorgorganisaties zijn van de betrouwbaarheid van aangeleverde documenten en hoe controles soms pas plaatsvinden nadat iemand al maanden met kwetsbare cliënten heeft gewerkt. In een sector die kampt met grote personeelstekorten en steeds vaker gebruikmaakt van externe krachten, wordt de vraag urgenter: is de controle aan de poort nog voldoende om de kwaliteit én veiligheid van de zorg te waarborgen?

• Vorige
• Volgende