'Ik zou willen dat het stigma verdwijnt'

ERMELO – Bij 9% van de Ermelose inwoners is sprake van laaggeletterdheid. Dat zijn ongeveer 3000 mensen. ,,Deze mensen hebben moeite met lezen, schrijven of rekenen. Het gaat hierbij om basisvaardigheden,” vertelt Karlijn Pippel, specialist taalvaardigheid van het Taalhuis. Ze spreekt over een taboe in onze samenleving. ,,Ik zie taal als een instrument. Het is belangrijk dat iedereen het basisniveau bereikt.”

Naast de taalvaardigheid pleit Pippel voor het gebruik van eenvoudiger taalgebruik, minder beleidstaal en jargon. ,,Ons taalgebruik wordt steeds complexer.” Pippel spreekt daar ook wethouder Sarath Hamstra op aan. ,,Die verantwoordelijkheid ligt bij de organisaties.” Iedereen krijgt berichten van de overheid. Maar veel mensen vinden het lastig om teksten goed te begrijpen. Laat staan als er sprake is van laaggeletterdheid. Daarom wordt er binnen de gemeente Ermelo ook gebruik gemaakt van de app ‘Klare Taal’. De consequenties kunnen groot zijn wanneer mensen de inhoud van brieven en artikelen niet goed begrijpen.

Stigma

Hamstra realiseert zich dat ook in Ermelo er een grote groep mensen is die qua taalvaardigheid niet mee kan komen. ,,Ik zou willen dat het stigma verdwijnt,” reageert Karlijn Pippel. Mensen die moeite hebben met lezen en schrijven hebben vaak ook beperkte digitale vaardigheden en vinden het omgaan met een computer lastig. ,,Schaamte zorgt ervoor dat mensen dit niet graag toegeven. Soms hebben ze in hun schooltijd nare ervaringen gehad en is de stap om hulp te vragen ontzettend eng.” Laaggeletterden houden dit vaak jarenlang geheim, zelfs voor familie, vrienden en collega’s. Ze hebben manieren gevonden om het te verbloemen. Een groot gedeelte van deze doelgroep heeft ook een baan. ,,Dat gaat goed totdat er binnen het bedrijf iets verandert. Dan val je door de mand,” vult Hamstra aan. Hij is blij dat het Taalhuis met diverse programma’s mogelijkheden aanbiedt. Karlijn Pippel hoopt dat mensen in hun eigen omgeving gaan letten op kleine signalen die duiden op laaggeletterdheid. ,,En ga dan met elkaar het gesprek aan!”

Impact

De impact is groot. Zo kunnen mensen die niet voldoende taalvaardig zijn geen rijbewijs halen en een dagje uit met het OV is dan enorm complex. ,,Vaak zijn ze sterk in het bedenken van smoesjes. En als je je er niet bewust van bent, kan je ze uitsluiten zonder dat je het zo bedoelt,” aldus Sarath Hamstra. In Nederland hebben 2,5 miljoen mensen van 16 jaar en ouder moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Dat is 18% van alle mensen in Nederland. Dus ongeveer 1 op de 6 mensen. Twee derde daarvan is autochtoon.

Jongeren

Pippel kent de cijfers. ,,Als er niks verandert, loopt 35% van de jongeren kans op laaggeletterdheid.” Zij lopen daarmee het risico zich onvoldoende te kunnen redden in de maatschappij. Daarom staat laaggeletterdheid inmiddels op de sociale agenda. Voorkomen kan wanneer lezen in de basis, dus bij jonge kinderen, gestimuleerd wordt. De Bibliotheek kiest er dan ook voor om ouders spelenderwijs mee te nemen in bijvoorbeeld de Voorleesexpress of Boekjes & Babbels. Ouders die moeite hebben met basisvaardigheden geven dat vaak door aan de volgende generatie. Ken je iemand met als moedertaal Nederlands die moeite heeft met Nederlands lezen of schrijven? Of heb je zelf moeite met formulieren of bijsluiters of brieven van de overheid, dan kan je hulp krijgen in het Taalhuis.